در نقد کتاب عنوان شد:

«خودکشی دسته‌جمعی نهنگ‌ها» و احیای عشق

» سرویس: فرهنگي و هنري - ادبيات و نشر

در رونمایی و نقد کتاب شعر «خودکشی دسته‌جمعی نهنگ‌ها»، از آن به عنوان احیای عشق در شعری بلند یاد شد.

به گزارش خبرنگار ادبیات و نشر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، مهرنوش قربانعلی در نشست رونمایی این کتاب که در فرهنگسرای سرو برگزار شد، در سخنانی گفت: نخستین ویژگی‌ای که در «خودکشی دسته‌جمعی نهنگ‌ها» دیده می‌شود، غلبه‌ گرایشی فردی و تعلق به رفتاری است که می‌تواند منحصر به خویش باشد. شعر تک‌گویی با خود یا مخاطبی فرضی است که به بهانه‌ او نوشته می‌شود.

این شاعر و منتقد در ادامه اظهار کرد: شعر در فرم حلقوی خویش دارای دوایری مماس است که به هم‌پوشانی و گاه تقطیع‌هایی با یکدیگر می‌رسند، تصاویری که در پاراگراف‌های شعری کتاب نقش ایفا می‌کنند، اغلب با تصاویری از عناصر، پدیده‌ها و موجوداتی از طبیعت شکل می‌گیرند و گرایش به طبیعت در آن عمده است. نشانه‌های شهری این شعر بیش‌تر در رجوع به اسامی خاص شخصیت‌هایی در عرصه‌ موسیقی، مجسمه‌سازی و دیگر هنرها شکل می‌گیرد، مانند؛ شوپن، میکل آنژ، بتهوون.

او متذکر شد: احیای عشق در شعری بلند، بعد از دوره‌ای فترت که در سه دهه‌ اخیر بر آن سایه افکنده بود و عشق از جایگاه ازلی – ابدی خویش دور شده بود، از بارزترین شاخصه‌های کتاب «خودکشی دسته‌جمعی نهنگ‌ها»ست. رویکردی که از روال نگرش متعارف به عشق در دوره‌های اخیر فاصله می‌گیرد، یعنی نگاهی که دربرگیرنده‌ چالش، انکار، پرهیز و در مواردی وارونه‌سازی و پارودی عشق است. در این کتاب با منظومه‌ای عاشقانه روبه‌رو می‌شویم که پرداختی ستایش‌آمیز به عشق دارد، با حزنی ابدی که به فرض ریشه‌های آن در تاریخ شعری به غزل سعدی بازمی‌گردد.

همچنین در این نشست، کاظم واعظ‌زاده درباره‌ کتاب «خودکشی دسته‌جمعی نهنگ‌ها» گفت: «خودکشی دسته‌جمعی نهنگ‌ها» شعر بلندی است که سرشار از انگیزه‌های درونی شعر برای ظهور و تعالی است. این بدین معناست که تفکر، تفکری انگیزشی و ذاتا رستاخیزی است. مجید تیموری نویسنده و شاعری است که بی‌پروا در کلمه‌ها دست می‌برد و از رویارویی با آن‌ها بیم ندارد. او شاعری است که در عین سادگی کلام و با استفاده‌ هوشمندانه از کلمه‌ها، فضا و ساختاری خاص را به وجود آورده است. به طور دقیق‌تر می‌توان گفت ساختار به وجود آمده در این شعر، ساختار علیه ساختار است. این ضد ساختار با تکرار خودش در قسمت‌های مختلف شعر، تبدیل به محور حرکت شده است. آگاهی شاعر در اجرای این ساختار و معماری شعر با این شیوه، ویژگی خاص و شناسنامه‌ اجرایی این شعر بلند محسوب می‌شود.

این منتقد در بخشی دیگر از حرف‌هایش با طرح این پرسش که انگیزه‌های شعر بلند برای حرکت و پیش‌برد متن چه می‌تواند باشد، تصریح کرد: در پاسخ قصد دارم به دو عنصر تفکر و احساس اشاره کنم که در ساختار متن نقش اساسی و حیاتی ایفا کرده‌اند. تقابل این دو کنش و واکنشی که نسبت به هم داشته‌اند، چالش‌های متفاوتی در متن به وجود آورده است. این دو عنصر گاه هم‌سو و گاه در تقابل و تضاد با یکدیگر، متن را به بارگاه فضاسازی رسانده‌اند. فضای سردی که در ابتدای اثر با آن مواجه می‌شویم، محصول آمیزش تفکر و احساس است. محصول رفتاری حسی اما آمیخته با تفکری که در جهت ایجاد فضا و القای آن برخاسته است. شعر بر اساس روایتی سرد راه خود را آغاز می‌کند و این روایت در سکانس‌ها و فواصل مختلف شعر همچنان جریان دارد و پدیده‌ها به نوعی تحت سلطه‌اش هستند. «خودکشی دسته‌جمعی نهنگ‌ها» مجال تبلور حسی عاشقانه است که در آن درنگ شده است. تصاویر ساخته‌شده در این اثر از وضوح خاصی برخوردارند. عینیت در عین ذهنی بودن و گاهی انتزاعی بودن فضا، مخاطب را در وضعیت ذهنی شاعر قرار می‌دهد و تا حد زیادی فضا را ملموس می‌کند. وضع تصاویر مخاطب را دچار سردرگمی و سخت‌پذیریِ تصویر نمی‌کند. از دیگر ویژگی‌های این اثر مکمل بودن فضا و تصویر است. شاعر در راستای حرکتی که در شهر ایجاد کرده است و با استفاده از فضای عمومی اثر، تصاویری خلق کرده است که به فضای ساخته‌شده عمق می‌بخشد.

واعظ‌زاده همچنین خاطر‌نشان کرد: جغرافیای درونی شعر، جغرافیای محدودی نیست و شعر بدون مرز، مرزهای بلند شعر را درنوردیده است. جهان‌بینی و نوع نگرش شاعر به پدیده‌ها، فراتر از الگو‌های معمول است. گاه شاعر برای رسیدن به هدف خود و در راستای روش‌های تأثیرگذاری که در پیش گرفته است، در اجزای پدیده‌ها دست می‌برد و آن‌ها را دچار استحاله می‌کند. همچنین عشق، کلان‌روایتی است که در «خودکشی دسته‌جمعی نهنگ‌ها» از مجموع خرده‌روایت‌های بکر و خلاق پدیدار می‌شود؛ خرده‌روایت‌هایی که در عین سادگی، عمیق و مؤثرند. مجید تیموری نشان می‌دهد با درک خلاق و خلاقیت در اجرا شاعری است که برای خلق آثاری ماندگار حرکت می‌کند.


+ نوشته شده توسط مهرنوش قربانعلی در شنبه بیست و سوم آذر ۱۳۹۲ و ساعت 17:56 |